{"id":21,"date":"2018-11-14T08:16:09","date_gmt":"2018-11-14T08:16:09","guid":{"rendered":"http:\/\/willa-zamek.pl\/?page_id=21"},"modified":"2018-11-15T10:20:16","modified_gmt":"2018-11-15T10:20:16","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/willa-zamek.pl\/?page_id=21","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u015aredniowiecze<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Miejscowo\u015b\u0107 Lanckorona (1361) lub Lanczkoruna (1360) (\u0142ac. Landiscorona) powsta\u0142a ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste odwiedziny bogatych teren\u00f3w \u0142owieckich przez Kazimierza III Wielkiego i blisk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od Wawelu (30 km). Ze \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych, g\u0142\u00f3wnie manuskrypt\u00f3w Jana D\u0142ugosza wynika, \u017ce Zamek w Lanckoronie, \u0142ac. Landiscoronese castrum, zosta\u0142 ufundowany przez Kazimierza III Wielkiego na pocz\u0105tku XIV wieku a wyko\u0144czony w po\u0142owie XIV wieku (1345-1355). Miasto kr\u00f3lewskie zosta\u0142o za\u0142o\u017cone przez Kazimierza III Wielkiego na prawie magdeburskim pomi\u0119dzy 1361 a 1366 rokiem. Od XV wieku przyjmowa\u0107 si\u0119 zaczyna nazwa Lanckorona. Zamek pe\u0142ni\u0142 r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 strategiczn\u0105, chroni\u0105c drogi do Krakowa. Twierdza strzeg\u0142a granicy mi\u0119dzy Krakowem a ksi\u0119stwem o\u015bwi\u0119cimskim, kt\u00f3rego w\u0142adca Jan I Scholastyk z\u0142o\u017cy\u0142 w 1327 r. ho\u0142d lenny kr\u00f3lowi Czech, Janowi Luksemburskiemu, staj\u0105c si\u0119 lennikiem korony czeskiej. Granica ta przebiega\u0142a w\u00f3wczas u st\u00f3p Lanckoro\u0144skiej G\u00f3ry, na zach\u00f3d od wzniesienia. Dokumenty \u017ar\u00f3d\u0142owe nie podaj\u0105 dok\u0142adnych dat erekcji zamku. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1366 roku kiedy zamek ju\u017c by\u0142 u\u017cytkowany przez urz\u0119duj\u0105cy burgrabia o imieniu Orzeszko. W p\u00f3\u017aniejszym okresie zamek stanowi\u0142 rezydencj\u0119 starost\u00f3w lanckoro\u0144skich i kilkakrotnie zmienia\u0142 w\u0142a\u015bcicieli. Ruiny zamku do dzi\u015b znajduj\u0105 si\u0119 na szczycie G\u00f3ry Lanckoro\u0144skiej. Ju\u017c w 1361 r. Kazimierz Wielki zezwoli\u0142 na lokacj\u0119 miasta, hojnie uposa\u017caj\u0105c w\u00f3jta poprzez nadanie mu 2 \u0142an\u00f3w franko\u0144skich (czyli w przeliczeniu na obecne jednostki co najmniej 50 ha), a tak\u017ce liczne przywileje. Ostatecznie do samej lokacji dosz\u0142o 31 marca 1366 roku. Kazimierz nada\u0142 dotychczasowej osadzie przywilej miejski na prawie magdeburskim. W przywileju tym zosta\u0142y ustanowione cotygodniowe targi czwartkowe. Poza tym w akcie tym znajdowa\u0142y si\u0119:<\/p>\n<ul>\n<li>prawo handlu w Krakowie i innych miastach kr\u00f3lewskich,<\/li>\n<li>prawo wolnego wyr\u0119bu drzew w granicach miasta<\/li>\n<li>prawo przywozu piwa dla mieszczan,<\/li>\n<li>prawo sk\u0142adu,<\/li>\n<li>a tak\u017ce obdarzy\u0142 Lanckoron\u0119 prawami identycznymi, co miasto sto\u0142eczne Krak\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Z pojedynczych zapis\u00f3w wiadomo, \u017ce pierwszym burgrabi\u0105 fortecy by\u0142 Orzeszko, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 w latach 1366-1375. Poza tym na zamku cz\u0119sto pojawiali si\u0119 tu kr\u00f3lowie: fundator zamku i miasta Kazimierz III Wielki i W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, kt\u00f3rzy wykorzystywali niewielk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 Lanckorony od Wawelu i bogate w zwierzyn\u0119 tereny \u0142owieckie. Pierwszym tenutariuszem Lanckorony (od 1391 r.) by\u0142 Miko\u0142aj Strasz herbu Odrow\u0105\u017c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Jak wynika z historycznych zapis\u00f3w, Kazimierz III Wielki r\u00f3wnie\u017c ufundowa\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Narodzenia \u015bw. Jana Chrzciciela, kt\u00f3ry powsta\u0142 w 1336 r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Spytko z Melsztyna by\u0142 tenutariuszem Lanckorony w latach 1397-1399, a po jego \u015bmierci w bitwie nad Worskl\u0105 12 lub 16 sierpnia 1399, w\u0142a\u015bcicielk\u0105 tenuty sta\u0142a si\u0119 jego \u017cona El\u017cbieta. Kolejnym w\u0142a\u015bcicielem Lanckorony zosta\u0142 w roku 1410 Zbigniew z Brzezia. Zbigniew szybko sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci w pa\u0144stwie. Dochodz\u0105c do funkcji marsza\u0142ka wielkiego koronnego, a tak\u017ce b\u0119d\u0105c cz\u0142onkiem 8-osobowej rady kr\u00f3lewskiej, pierwszy z Zadorzyc\u00f3w na tenucie Lanckoro\u0144skiej nie dba\u0142 o swoje lanckoro\u0144skie w\u0142o\u015bci, a zas\u0142yn\u0105\u0142 raczej jako dobrodziej krakowskiego klasztoru augustian\u00f3w i sprawny polityk. Kolejnymi starostami a\u017c do 1512 roku byli potomkowie Zbigniewa, kt\u00f3rzy przyj\u0119li nazwisko Lanckoro\u0144skich. Po Zbigniewie w\u0142adze w Lanckoronie przej\u0105\u0142 jego syn Miko\u0142aj, bliski wsp\u00f3\u0142pracownik kr\u00f3l\u00f3w polskich: W\u0142adys\u0142awa Warne\u0144czyka i Kazimierza Jagiello\u0144czyka, a tak\u017ce pe\u0142ni\u0105cy urz\u0105d marsza\u0142ka koronnego. Miko\u0142aj, podobnie jak ojciec, z braku czasu i z powodu zaanga\u017cowania w nurt wydarze\u0144 politycznych nie zwraca\u0142 wi\u0119kszej uwagi na starostwo, jednak utrzyma\u0142 tenut\u0119 w niezmienionych granicach, obejmuj\u0105c\u0105 ci\u0105gle od czas\u00f3w Spytka 16 wsi. Prawdziwymi tw\u00f3rcami pot\u0119gi gospodarczej tenuty lanckoro\u0144skiej byli synowie Miko\u0142aja: Jan i Stanis\u0142aw. Bracia, dzi\u0119ki posiadaniu bogatych kr\u00f3lewszczyzn, zdobyli ogromne fortuny, staj\u0105c si\u0119 zarazem jednymi z najbogatszych mo\u017cnych ma\u0142opolskich.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Miko\u0142aj Zebrzydowski \u2013 wojewoda krakowski i lanckoro\u0144ski ufundowa\u0142 w 1602 roku budow\u0119 klasztoru i zespo\u0142u kaplic Dr\u00f3g M\u0119ki Pa\u0144skiej na wzg\u00f3rzu \u017barek na wz\u00f3r Kalwarii Jerozolimskiej.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Lanckorona w XV \u2013 XVIII wieku<\/strong><\/p>\n<p>Mapa Abrahama Orteliusa z 1603 i Landskron.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015amier\u0107 Stanis\u0142awa w 1489 i Jana w 1496 roku rozpoczyna okres schy\u0142kowy panowania rodu Lanckoro\u0144skich w Starostwie. Po \u015bmierci Jana panami na w\u0142o\u015bciach lanckoro\u0144skich zostaj\u0105 3 synowie Stanis\u0142awa (Jan by\u0142 bezp\u0142odny lub w og\u00f3le nie posiada\u0142 \u017cony): Stanis\u0142aw (junior), Miko\u0142aj i Przec\u0142aw. Dwaj starsi bracia stosunkowo szybko przestali interesowa\u0107 si\u0119 wy\u017cej wspomnian\u0105 tenut\u0105. Stanis\u0142aw tylko raz wymieniany jest jako starosta lanckoro\u0144ski (w 1504 roku). W 1508 roku osiad\u0142 w Kamie\u0144cu Podolskim, piastuj\u0105c urz\u0105d starosty kamie\u0144skiego, a p\u00f3\u017aniej wojewody podolskiego. Podczas pobytu na kresach po\u0142udniowo-wschodnich bra\u0142 on udzia\u0142 w bitwach z Tatarami, m.in. pod Wi\u015bniowcem i Trembowl\u0105. Stanis\u0142aw by\u0142 gor\u0105cym zwolennikiem u\u0142o\u017cenia dobrych stosunk\u00f3w polsko-mo\u0142dawskich. Ostatecznie umar\u0142 w 1535 roku, w ukochanym przez siebie Kamie\u0144cu Podolskim. Miko\u0142aj natomiast zwi\u0105za\u0142 swoj\u0105 karier\u0119 z dworem, piastuj\u0105c stanowisko burgrabiego krakowskiego. Najm\u0142odszy z braci, Przec\u0142aw (lub Krzes\u0142aw), najd\u0142u\u017cej rezydowa\u0142 w Lanckoronie, bo a\u017c do 1511 lub 1512 roku. Za 200 floren\u00f3w wydzier\u017cawi\u0142 tenut\u0119 lanckoro\u0144sk\u0105 z 15 wsiami Miko\u0142ajowi Jordanowi z Zakliczyna, a rok p\u00f3\u017aniej na dobre sprzeda\u0142 miasteczko ze wszystkimi w\u0142o\u015bciami Spytkowi z Jaros\u0142awia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Okres najwi\u0119kszego dobrobytu Tenuty Lanckoro\u0144skiej przypada na czas rz\u0105d\u00f3w na Lanckoronie rodu Wolskich. Kolejni starostowie z tego rodu doprowadzili do rozkwitu miasta i jego zaplecza. Na terenie kr\u00f3lewszczyzny trwa\u0142a akcja kolonizacyjna, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do zwi\u0119kszenia liczby wsi z 15 do 22; powsta\u0142y w\u00f3wczas, mi\u0119dzy innymi, takie osady jak Baczyn czy Podchybie. Tak\u017ce w 1537 roku, kiedy dobrami lanckoro\u0144skimi zarz\u0105dza\u0142 Miko\u0142aj Wolski herbu Po\u0142kozic, kr\u00f3l Zygmunt Stary potwierdzi\u0142 przywileje Lanckorony i nada\u0142 jej prawo organizowania dw\u00f3ch jarmark\u00f3w na \u015bw. Jana (czerwiec) i \u015bw. Bart\u0142omieja (sierpie\u0144), a dodatkowo przeni\u00f3s\u0142 targi z czwartku na niedziel\u0119. To w\u0142a\u015bnie za Wolskich tenuta lanckoro\u0144ska sta\u0142a si\u0119 pot\u0119\u017cnym i z\u0142otodajnym latyfundium. Dobrobyt starostwa nie trwa d\u0142ugo. Ju\u017c w 1574 roku Olbracht \u0141aski zdoby\u0142 zamek lanckoro\u0144ski \u2013 co prawda ostatniej z Wolskich uda\u0142o si\u0119 odzyska\u0107 w 1576 roku utracone w\u0142o\u015bci, to jednak by\u0142o to zapowiedzi\u0105 Lanckorony w przysz\u0142ym stuleciu, kt\u00f3ry zaowocuje upadkiem gospodarczym tenuty (szczeg\u00f3lnie przyczyni\u0142 si\u0119 do tego potop szwedzki).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Na pocz\u0105tku XVII wieku Lanckorona by\u0142a w\u0142asno\u015bci\u0105 wojewody krakowskiego Miko\u0142aja Zebrzydowskiego, kt\u00f3ry obra\u017cony na Zygmunta III przebywa\u0142 na tamtejszym zamku, uk\u0142adaj\u0105c plany pami\u0119tnego rokoszu. Podczas konfederacji barskiej zamek lanckoro\u0144ski s\u0142u\u017cy\u0142 konfederatom jako punkt oparcia. Tu 21 maja 1771 r. wojska rosyjskie Aleksandra Suworowa pobi\u0142y w bitwie konfederat\u00f3w dowodzonych przez, zdrajc\u0119, genera\u0142a Dumourieza. Po przegranej bitwie 8 czerwca 1772 r. konfederaci poddali zamek lanckoro\u0144ski wojskom austriackim. 17 marca 1774 r. starostwo lanckoro\u0144skie zosta\u0142o podzielone na trzy klucze (lanckoro\u0144ski, my\u015blenicki i makowski), nast\u0119pnie sprzedane. 17 stycznia 1777 r. klucz lanckoro\u0144ski zosta\u0142 nabyty przez ksi\u0119\u017cn\u0119 Kurlandii Franciszk\u0119 Krasi\u0144sk\u0105 za sum\u0119 464 662 z\u0142. 18 marca 1797 roku cesarz Franciszek II potwierdzi\u0142 przywileje grodzkie Lanckorony, ustanowi\u0142 magistrat oraz nada\u0142 miastu herb, w kt\u00f3rym wieniec laurowy zwie\u0144czony koron\u0105 zosta\u0142 otoczony napisem Sigillum regiae civitatis Landskoronensis.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Bitwy konfederat\u00f3w barskich w Lanckoronie<\/strong><\/p>\n<p>Modlitwa konfederat\u00f3w barskich przed bitw\u0105 pod Lanckoron\u0105<\/p>\n<p>Pierwsza bitwa zwana r\u00f3wnie\u017c pod nazw\u0105 obrona Lanckorony mia\u0142a miejsce 20 lutego 1771 r.<\/p>\n<p>Druga bitwa pod Lanckoron\u0105 mia\u0142a miejsce 23 maja 1771 r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przez niekt\u00f3rych historyk\u00f3w uwa\u017cana jest za pierwsze polskie powstanie narodowe. Inicjatorami zawi\u0105zania konfederacji byli: biskup kamieniecki Adam Stanis\u0142aw Krasi\u0144ski, marsza\u0142ek nadworny koronny Jerzy August Mniszech. Zwi\u0105zek zbrojny zorganizowali: Micha\u0142 Hieronim Krasi\u0144ski (marsza\u0142ek generalny konfederacji w Koronie), Joachim Potocki (regimentarz generalny konfederacji w Koronie), Micha\u0142 Jan Pac (marsza\u0142ek generalny konfederacji na Litwie), J\u00f3zef Sapieha (regimentarz generalny konfederacji na Litwie) i marsza\u0142ek zwi\u0105zku wojskowego konfederacji J\u00f3zef Pu\u0142aski (ojciec dow\u00f3dcy konfederat\u00f3w Kazimierza Pu\u0142askiego), Wawrzyniec Potocki (reprezentant Wielkopolski otrzyma\u0142 urz\u0105d konsyliarza z prawem zasiadania w Generalnej Radzie), generalny regimentarz wojsk koronnych komputowych i konfederackich, a ostatecznie zosta\u0142 marsza\u0142kiem konfederacji na miejsce Krasi\u0144skiego. W maju 1768 roku kr\u00f3l Prus Fryderyk II radzi\u0142 Katarzynie II, by Rosjanie porwali przyw\u00f3dc\u00f3w konfederacji barskiej Micha\u0142a Hieronima Krasi\u0144skiego i J\u00f3zefa Pu\u0142askiego i w ten spos\u00f3b po\u0142o\u017cyli kres temu przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Wys\u0142any w tym celu do Mo\u0142dawii \u017byd Bunia zosta\u0142 jednak zdemaskowany.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Groby i krzy\u017c upami\u0119tniaj\u0105cy poleg\u0142ych konfederat\u00f3w barskich<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do dnia dzisiejszego istnieje mogi\u0142a, ogrodzona drewnianymi belkami \u2013 jest ona jednym z obiekt\u00f3w tzw. Szlaku Konfederat\u00f3w Barskich, wytyczonego na pograniczu gmin: Lanckorona i Budz\u00f3w. Wewn\u0105trz mogi\u0142y znajduj\u0105 si\u0119, obramowane kamieniami, groby ziemne, po\u0142o\u017cone po obu stronach kilkusetletniej lipy z kapliczk\u0105, przedstawiaj\u0105c\u0105 \u015bw. Micha\u0142a. Prawdopodobnie pochowano tu oko\u0142o 300 konfederat\u00f3w poleg\u0142ych w bitwie stoczonej z wojskami rosyjskimi w 1771 r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Lanckorona po XVIII wieku<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W 1869 r. po\u017car pleba\u0144skiej stodo\u0142y, podpalonej w wyniku zemsty za mianowanie proboszczem lanckoro\u0144skiej parafii przyjezdnego ks. Zdrzelskiego, rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 trawi\u0105c 79 dom\u00f3w wok\u00f3\u0142 rynku. Po kilkunastu latach, w roku 1887 powo\u0142ana do \u017cycia zosta\u0142a Ochotnicza Stra\u017c Po\u017carna.<\/p>\n<p>Lanckorona prawa miejskie utraci\u0142a w 1934 r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W latach 1975\u20131998 miejscowo\u015b\u0107 po\u0142o\u017cona by\u0142a w wojew\u00f3dztwie bielskim. Podczas powodzi w 2010 roku dosz\u0142o do osuni\u0119\u0107 ziemi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>(Przedruk z wikipedia.org)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015aredniowiecze Miejscowo\u015b\u0107 Lanckorona (1361) lub Lanczkoruna (1360) (\u0142ac. Landiscorona) powsta\u0142a ze wzgl\u0119du na cz\u0119ste odwiedziny bogatych teren\u00f3w \u0142owieckich przez Kazimierza III Wielkiego i blisk\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 od Wawelu (30 km). Ze \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych, g\u0142\u00f3wnie manuskrypt\u00f3w Jana D\u0142ugosza wynika, \u017ce Zamek w Lanckoronie, \u0142ac. Landiscoronese castrum, zosta\u0142 ufundowany przez Kazimierza III Wielkiego na pocz\u0105tku XIV wieku a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-21","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","czr-hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/21","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=21"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/21\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":183,"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/21\/revisions\/183"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/22"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/willa-zamek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=21"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}